Türkiye'de kuşaklararası dezavantajların aktarımının dinamikleri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: TED Üniversitesi, Lisansüstü Programlar Enstitüsü, Ekonomi ABD, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: ALEYNA KAPLAN ÖZÜDOĞRU
Danışman: Meltem Dayıoğlu Tayfur
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tez, çocukluk dönemindeki yoksulluğun yetişkinlikteki yoksulluk sonuçları üzerindeki uzun dönemli etkilerine ve bu etkilerin zaman içinde nasıl değiştiğine odaklanarak Türkiye'de kuşaklararası yoksulluk aktarımını incelemektedir. Analiz, Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması'nın 2019 ve 2023 dalgalarına ait mikro verileri ve Kuşaklararası Dezavantajların Aktarımı modülünü kullanmaktadır. Çalışma, eğitim ve sosyoekonomik koşullardaki iyileşmelerin kuşaklar arası yoksulluk sürekliliğini zayıflatıp zayıflatmadığını araştırmaktadır. Çocukluk yoksulluğu, 14 yaş civarında deneyimlenen gelir temelli ve maddi yoksunluk göstergeleriyle ölçülürken; yetişkin yoksulluğu hem gelir temelli hem de maddi yoksunluk ölçütleriyle tanımlanmaktadır. Analizde bireysel özellikler, ebeveyn eğitimi ve bölgesel faktörler kontrol edilerek probit ve iki değişkenli probit modelleri kullanılmaktadır. Aktarımın zaman içindeki değişimini değerlendirmek amacıyla 2023 yılı ile etkileşim terimleri modele dâhil edilmiştir. Bulgular, çocukluk yoksulluğunun yetişkin yoksulluğunun güçlü ve istatistiksel olarak anlamlı bir belirleyicisi olmaya devam ettiğini ve kuşaklararası dezavantajın sürdüğünü göstermektedir. Bununla birlikte, bu ilişkinin büyüklüğü 2023 yılında 2019'a kıyasla daha düşüktür; bu da zaman içinde aktarımın kademeli olarak zayıfladığını göstermektedir. Bireyin ve ebeveynlerin daha yüksek eğitim düzeyleri, yetişkinlikte yoksulluk riskinin azalmasıyla ilişkilidir; ancak bu etkinin büyüklüğü model özelliklerine göre değişmektedir. Genel olarak sonuçlar, Türkiye'de kuşaklararası yoksulluğun devam ettiğini ancak insan sermayesindeki artış ve yapısal dönüşümle birlikte yoğunluğunun azaldığını göstermektedir.