Akademik Veri Yönetim Sistemi
Kazak Berument S.(Yürütücü), Zeybek S. G., Şahin Acar B., Kıyak Yılmaz B., Durmuş R., Kozak E. D.
TÜBİTAK Projesi, 1001 - Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Projelerini Destekleme Programı, 2025 - 2028
Ebeveynlerle kurulan bağlanmanın bebeğin gelişimsel çıktıları üzerindeki etkisi geçmiş çalışmalarda sıklıkla vurgulanmaktadır (Doyle ve Cicchetti, 2017; McIntosh vd., 2021). Ebeveyn bebek bağlanmasının doğum öncesi döneme dayandığı da alan yazına sonradan kazandırılan önemli bir bilgidir. Ebeveynle kurulan bağın hem doğum öncesi hem de doğum sonrası müdahale çalışmalarıyla daha güvenli bir örüntüye evrilebileceği de yine önceki çalışmalar tarafından gösterilmektedir. Ancak bu çalışmaların çoğu genellikle doğum sonrası döneme odaklanmakta ve yalnızca bir ebeveyn üzerinden yürütülmektedir. Alan yazında doğum öncesi döneme odaklanan ve aile sistemleri teorisi üzerinden ebeveynlerin bebekle kuracakları bağlanma örüntülerini güçlendirmeyi hedefleyen müdahale programlarının geliştirilmesine yönelik büyük bir ihtiyaç göze çarpmaktadır. Bu çalışma, alanyazındaki bu boşluğu doldurmak için ilk bebeklerini bekleyen anne ve babaları kapsayacak bağlanma temelli bir grup müdahale programı geliştirmeyi, bu programın etkililiğini değerlendirmeyi ve bu müdahale programının bebeğin bilişsel ve sosyo duygusal gelişimi üzerindeki boylamsal etkilerini keşifsel olarak test etmeyi amaçlamaktadır. Diğer bir taraftan, ülkemizde yürütülen bağlanma temelli müdahale çalışmalarının oldukça az olduğu, ve bu müdahale programlarının genellikle başka kültürlerde geliştirilen programların bizim kültürümüze adapte edilmesi üzerinden yürütüldüğü görülmektedir. Ancak bizim kültürümüze özgü geliştirilmiş, doğum öncesi döneme odaklanan özgün bir bağlanma temelli müdahale programı bulunmamaktadır. Bu çalışmanın bir diğer özgün yanı da bağlanma örüntülerinin kültürel bağlamda ele alınmasının önemini vurgulayan alanyazını dikkate alarak, kültürümüze özgü dinamikleri de içeren özgün bir müdahale programının geliştirilmesine katkı sağlamasıdır. Ayrıca, alan yazında vurgulandığı üzere müdahale programlarının etkililiğini şekillendiren en önemli faktörlerden biri müdahalenin olabilecek en erken dönemde gerçekleşmesinin sağlanmasıdır. Çalışmanın bir diğer özgün yanı da bu bilgi doğrultusunda bağlanma gelişimi açısından kritik öneme sahip olduğu bilinen hamileliğin üçüncü trimesterine odaklanılması ve bu sayede ileride oluşabilecek aile ve çocuk üzerindeki olumsuz çıktıların önlenmesinin hedeflenmesidir. Son olarak çalışma kapsamında ebeveyn bebek bağlanması üzerinde aracı ve düzenleyici role sahip olduğu bilinen ebeveyn ve çocuk mizacı gibi bir değişkenlerin yapılacak analizlerde dikkate alınıyor olması çalışmanın güçlü yanlarından biri olarak değerlendirilebilir.