Akademik Veri Yönetim Sistemi
Kavuncu Yaldız A. Ç.(Yürütücü), Yaşar C. G.
TÜBİTAK Projesi, 1001 - Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Projelerini Destekleme Programı, 2024 - 2026
Bu araştırma, 6360 sayılı Kanun ve
sonrasındaki idari ve yasal düzenlemelerin ardından büyükşehirlerde ortaya
çıkan kırsal mahallelerin (genel olarak kırsal yerleşim alanları) ve büyükşehir
belediyelerinin hizmet sunumu arasındaki ilişkiyi incelemektedir. Bu ilişkiyi
farklı yerelliklerde farklı şekillerde etkileyen ekonomik, siyasi,
sosyo-kültürel ve sosyo-mekânsal dinamikleri anlamayı amaçlamaktadır. Bu
bağlamda, büyükşehir belediyeleri tarafından sunulan hizmetler açısından yeni
bir kırsal mahalle kademelenme önerisi geliştirmeyi hedeflemektedir. Bu
araştırmanın merkezinde, büyükşehirlerdeki kırsal yerleşim alanlarının
büyükşehir belediyeleri tarafından sürdürülebilir, eşit, etkin ve verimli bir
şekilde hizmet sunumu için yeniden sınıflandırılması ve tanımlanmasının
gerekliliği bulunmaktadır. Büyükşehir belediyelerinin kırsal mahallelerdeki
hizmetlere yönelik farklı ihtiyaçları ve beklentileri nasıl karşılayabileceği
konusu da önemli bir sorundur. Çalışmanın alt hipotezleri şunlardır: H1. “Yerel
özgünlüklere sahip farklı kırsal yerleşim alanlarında yaşayanların, kırsal
yerleşimin niteliksel ve niceliksel özelliklerinin farklılığından dolayı
büyükşehir belediyesi tarafından sunulan hizmetlerden memnuniyetleri ve bu
hizmetlerden beklentileri farklılaşmaktadır.”; H2. “Kırsal yerleşim alanlarının
tipolojilerine göre büyükşehir belediyesinin sürdürülebilir hizmet sunumunun
farklılaşması gerekir.”; H3. “Kırsal yerleşim alanlarında büyükşehir
belediyesinin sürdürülebilir hizmetlerinin sunumunun farklılaşmasının altında
yatan belirli nitel ve nicel dinamikler bulunmaktadır.”; H4. “Günümüzde gerek
idari anlamda “kırsal mahalle” gerekse TÜİK’in yoğun kent, orta kent ve kır
sınıflandırması, kırsal yerleşim alanlarında belediye hizmetlerinin
sürdürülebilir, verimli ve etkin bir şekilde sunulabilmesi için gerekli olan
kırsal alan kademelenmesi/sınıflandırması ihtiyacını karşılamamaktadır.” ve H5.
“Büyükşehirlerdeki kırsal alanların büyükşehir belediye hizmetlerinin
sürdürülebilir sunumu bakımından yeniden sınıflandırılması/kademelendirilmesi
gerekmektedir.” Araştırmanın özgünlüğü, büyükşehir belediyeleri tarafından
kırsal alanlara sunulan hizmetler ile "kırsal alan tespiti" ve kırsal
yerleşimlerdeki vatandaşların bu hizmetlerden memnuniyeti arasındaki ilişkiye
dair sağlayacağı katkıdır. Ayrıca, büyükşehir belediyesinin sunduğu
hizmetlerden kırsal yerleşim alanlarının sakinlerinin memnuniyetini ve bu
hizmetlerle ilgili beklentisini şekillendiren dinamikleri, yerelliklerin
(kırsal yerleşim alanları) farklı ekonomik yapısı, farklı sosyal ve kültürel
sermaye biçimleri ve farklı mekânsal/coğrafi özellikleri ile ilişkili olarak
tespit etmeyi amaçlamaktadır. Bu araştırma karma araştırma yöntem ve
tekniklerini kullanmayı planlamaktadır. Farklı kamu kurum ve kuruluşlarından
elde edilecek mevcut nicel verilere ek olarak, 2004 sonrası Ankara Büyükşehir
Belediyesi sınırlarına dahil olan 13 ilçenin kırsal mahallelerinden örneklem
olarak seçilen 144 kırsal mahallede, 1165 kişiden oluşan bir anket ve yaklaşık
60 kişi ile yapılacak derinlemesine görüşmelere dayalı saha çalışmaları
gerçekleştirilecek ve ayrıca coğrafi bilgi sistemleri (GIS) kullanılarak
oluşturulacak kırsal alan kademelendirilmesiyle farklı kırsal yerleşimlerin
ihtiyaçlarını ve beklentilerini belirlemek amaçlanmaktadır. Böylece, çalışma
ilgili konu bakımından hem nicel hem de nitel verilere dayalı bir analiz
sunarak konuyla ilgili literatüre daha kapsamlı bir perspektif kazandırmayı
hedeflemektedir. Çalışma ile büyükşehir belediyelerinin kırsal alanlarda
sunduğu hizmetlerin etkinliği ve vatandaş memnuniyeti ile ilgili sorunları ve
bu sorunların altında yatan nedenleri açığa çıkarmak hedeflenmektedir. Ayrıca,
kırsal alanların ekonomik, siyasi, sosyal ve kültürel özelliklerine dayalı
olarak hizmetlerin yeniden sınıflandırılması veya kademelendirilmesi için
rehberlik sağlanması amaçlanmaktadır. Bu çıktılar, yerel yönetimlerin kırsal
bölgelerde daha etkili hizmet sunumuna yönelik politikaların geliştirilmesine
katkıda bulunacak ve büyükşehir belediyelerinin kırsal yerleşimlerin ihtiyaçlarına
daha iyi yanıt verme kapasitesini geliştirecektir. Sonuç olarak, bu çalışma
Türkiye'deki büyükşehir belediyeleri ile kırsal yerleşimler arasındaki
ilişkileri ele alarak, belediye hizmetlerine yönelik özgün ihtiyaçları ve bu
hizmetlerin etkin bir şekilde sunulmasının yollarını araştırmaktadır. Bu,
büyükşehir belediyelerinin kırsal bölgelerde daha iyi hizmet sunumuna yönelik
stratejilerini geliştirmelerine yardımcı olacak ve kırsal yerleşim alanlarının
sürdürülebilir kalkınmasına katkı sağlayacaktır