Frankenstein veya Modern Prometheus ve Dr. Jekyll ile Bay Hyde'ın Tuhaf Hikayesi'ndeki karakterlerde 'Psişe: Zihnin bütünlüğü' üzerine
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atılım Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İngiliz Kültürü Ve Edebiyatı, Türkiye
Tez Danışmanı: Gökşen Aras
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: İngilizce
Özet:
Bu tez, Sigmund Freud ve Carl Gustav Jung tarafından
önerilen ruh modellerini kullanarak Mary Shelley'nin Frankenstein ve Robert
Louis Stevenson'ın Dr. Jekyll ile Bay Hyde'ın Tuhaf Hikayesi adlı eserlerindeki
ana karakterlerin derin zihinlerine inme hedefine ulaşmayı amaçlamaktadır.
Psikanalitik edebiyat eleştirisinin psişe (psyche) yönüne atıfta bulunmak, bu
karakterlerin yalnızca bireysel değil, aynı zamanda toplumsal eylemlerini,
etkileşimlerini ve anlatılar içindeki ilişkilerini yönlendiren bilinçli ve bilinçdışı
motivasyonları, çatışmaları, sembolleri ve karmaşıklıkları ortaya çıkarmak söz
konusu olduğunda son derece önemlidir. Bu nedenle, bu tezde tümevarımcı bir
yaklaşım, yani kurgusal karakterlerin zihinlerinin çervevesini oluşturan psişik
aygıtların parça parça ele alınarak çalışılması, bu karakterlerin zihinlerinin
bütünlüğünü nasıl sergilediklerini incelemek için uygulanacaktır. Buna ek
olarak, bu tez psişik unsurlar arasındaki karmaşık etkileşimin karakterlerin
hikayeler içindeki düşüncelerini, eylemlerini ve ilişkilerini şekillendirmesini
ve bu ikonik Gotik romanlarda karakterlerin zihinlerini nasıl sergilediklerini
incelemek suretiyle kurgusal karakterlerin zihinlerinin keşfine ulaşmayı
amaçlamaktadır. Seçilen metinler, özellikle de Frankenstein, neredeyse her tür
edebiyat eleştirisi tarafından kapsamlı bir şekilde incelenmiş olsa da,
literatür taraması yapıldığında sadece psişe modellerinin beraber
çalışılmasının ve bu iki metinlerin birleşiminin değil, aynı zamanda kurgusal
karakterlerin incelenmesinin de eksik olduğu görülmektedir, zira psikanalitik
edebi eleştirinin nispeten daha yaygın yolu kurgusal karakterlerden ziyade
yazarların zihnini analiz etmektir. Dolayısıyla, bu tez kurgusal karakterlerin
zihinlerinin keşfedilmesini amaçladığından, farklı bir yerde durmaktadır. Bu
tez, zihnin bütünlüğüne Freudyen ve Jungcu bakış açılarını birleştirerek,
sadece psişik aygıtlar tarafından tetiklenen zihnin bilinçli ve bilinçdışı
arzularını belirlemeye çalışmakla kalmaz, aynı zamanda benliğin parçalanmasından
kaynaklanan iç ve dış çatışmaların yol açtığı dengesizliklerle uğraşırken
kurgusal karakterlerin nasıl ve neden bireyleşmeye ihtiyaç duyduklarına
odaklanan tamamlayıcı bir bakış açısı sunmaya çalışır. Başka bir deyişle, bu
tez, karakterlerin zihin bütünlüklerine (psyche) dair daha detaylı bir kavrayış
yaratmayı amaçlamaktadır. Söz konusu amaca ulaşmak için, romanlardaki anahtar
karakterleri hem kendi içlerinde hem de birbirleriyle karşılaştırmalı olarak
incelenecektir. Dolayısıyla, bu psişik keşif yoluyla, bu tez, seçilen zamansız
yazılı sanat eserlerinde tasvir edilen evrensel psikolojik temellerin daha
derin bir şekilde anlaşılmasını sağlamayı amaçlamaktadır.