TOHUMDAN AĞACA: TÜRKİYE’NİN EN YÜKSEK PUANLA ÖĞRENCI ALAN FEN LİSELERİNDE OKUYAN ÖĞRENCİLERİN ÖZDÜZENLEME BECERİLERİ VE BU BECERİLERİ GELİŞTİRMELERİNDE ETKİLİ OLAN FAKTÖRLER
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Eğitim Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tez Danışmanı: Yeşim Çapa Aydın
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Bu çalışma Türkiye’nin en başarılı fen liselerinde okuyan öğrencilerin kullandıkları özdüzenleme stratejilerini, özdüzenlemenin alana özgü bir beceri mi yoksa genel bir beceri mi olduğunu, Türkiye’nin en başarılı fen liselerinde çalışan öğretmenlerin özdüzenlemeye dair görüşlerini ve özdüzenleme becerisini geliştiren hem öğretimle ilgili hem de öğrenci ile ilgili faktörleri araştırmıştır. Bu çalışmada karma araştırma yöntemi kullanılmıştır. Küme örneklemesi yöntemiyle örneklem belirlenmiştir. Bu örneklemden nicel veriler Özdüzenlemeli Öğrenme Stratejileri Ölçeği aracılığı ile öğrencilerden ve Öz-Düzenlemeli Öğrenme Öğretmen İnanç Ölçeği aracılığı ile öğretmenlerden toplanmıştır. Araştırma da ayrıca nitel veriler de öğrenciler ve öğretmenlerle görüşmeler yapılarak toplanmıştır. Özdüzenlemeli Öğrenme Stratejileri Ölçeği 857 öğrenciye, Öz-Düzenlemeli Öğrenme Öğretmen İnanç Ölçeği 106 öğretmene uygulanmıştır. Ayrıca, 15 öğrenci ve 15 de öğretmen ile de görüşmeler yapılmıştır. Elde edilen bulgular göstermiştir ki hedef koyma, bu hedefe yönelik çeşitli vii motivasyon sebepleri yaratma ve stratejik planlama yapma özdüzenlemeli öğrenmenin ilk adımlarıdır. Ayrıca, araştırmanın sonuçları göstermiştir ki özdüzenleme hem alana özgü hem de genel özellikler taşımaktadır. Ayrıca öğretmenlerin özdüzenlemeli öğrenme konusunda destekleyici fikirlerinin olduğu, buna paralel olarak da öğretimin özdüzenlemeyi teşvik edebildiği saptanmıştır. İlkokul, ortaokul ve lise öğretmenlerinin uyguladığı öğrencinin gelişimini takip etme, öğrencide akademik merak uyandırma, öğrenciye özdüzenleme becerileri öğretme ve öğrenci ile olumlu ilişkiler kurma gibi yöntemlerin özdüzenlemeye katkıda bulunan önemli faktörler olduğu belirlenmiştir. Ayrıca çocuğunun özdüzenleme becerisi geliştirmesine rehberlik eden ilgili bir ebeveynin ya da özdüzenleme becerilerine sahip bir kardeşin varlığı ve öğrencinin geldiği sosyal çevrenin özdüzenlemeyi geliştirici faktörler olduğu bulunmuştur. Özyeterlik algısının ve eleştirel düşünme becerisininde özdüzenlemeyi olumlu etkileyen faktörler olduğu saptanmıştır.