Ebeveyni şizofreni tanısı almış çocuklarda muğlak kayıp deneyimini açıklayan psikososyal ve politik mekanizmaların incelenmesi: Bir temellendirilmiş kuram çalışması


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: TED Üniversitesi, Lisansüstü Programlar Enstitüsü, Psikoloji ABD, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: İLAYDA ARKAN

Danışman: Yağmur Ar Karcı

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmanın temel amacı, ebeveyni şizofreni tanısı almış çocukların muğlak kayıp deneyimlerini psikososyal ve politik bileşenler temelinde inceleyen bir teori oluşturmaktır. Veriler, 10 katılımcı ile gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış görüşmelerden elde edilmiştir. Elde edilen verilerin analizi için gömülü teori yaklaşımı kullanılmıştır. Analiz sonuçları, şizofreni tanısı almış bir ebeveyne sahip olmanın, çocukların üç temel bağlamda çeşitli engellerle karşılaşmalarına neden olduğunu ortaya koymuştur: Bu engeller (1) ev ortamındaki engeller, (2) geniş aile üyeleriyle ilişkilerde ortaya çıkan engeller ve (3) sosyo-politik engeller olarak kavramsallaştırılmıştır. Söz konusu bariyerlerin birbirleriyle ilişkili olmasının yanı sıra, gizlilik, destek kaynaklarının eksikliği ve damgalamanın oluşturduğu kısır döngü ile de pekiştiği ortaya koyulmuştur. Bu nedenle, ebeveyni şizofreni tanısı almış olan çocukların kendilerini izole ettiği ve ebeveyn şizofrenisiyle ilgili deneyimlerini anlamlandırma süreçlerinde tek başına kaldıkları bulunmuştur. Ebeveynin psikolojik yokluğu ve normale duyulan özlemin ise ebeveynleşme ve muğlak kaybı beraberinde getirdiği sonucuna ulaşılmıştır. Sonuç olarak, ebeveynleşme ve ebeveyn şizofrenisinin neden olduğu çözümlenmemiş yas, ortaya çok faktörlü kayıplar çıkarmıştır. Bu çalışmanın bulguları, Türkiye'de toplum ruh sağlığı hizmetleri konusunda farkındalığın artırılmasının önemini ve buna paralel olarak hedef kitleye yönelik psikolojik ve sosyo-politik düzenlemelerin gerekliliğini vurgulamıştır.