Into the client's mind: Investigating the effectiveness of informed consent and active learning materials on ethical knowledge of the clients

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: TED Üniversitesi, Lisansüstü Programlar Enstitüsü, Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık ABD, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: RUMEYSA ALINAK

Danışman: Begüm Serim Yıldız

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, bilgilendirilmiş onamın etik ikilemler içeren vakaların hem sözlü hem de yazılı olarak sunulduğu etkin öğrenme stratejisiyle aktarılmasının, potansiyel danışanların etik ilkelere, ihlallere ve psikolojik danışmada danışan ve danışman arasındaki karşılıklı hak ve sorumluluklara ilişkin bilgilerini artırmadaki etkililiğini incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada yarı deneysel desen benimsenmiş ve etik eğitimi almamış, daha önce psikolojik danışmanlık deneyimi bulunmayan 60 yetişkin katılımcı amaçlı örnekleme yöntemiyle deney ve kontrol gruplarına atanmıştır. Kontrol grubuna bilgilendirilmiş onam yalnızca yazılı olarak sunulurken, deney grubuna vaka tartışmaları, görsel materyaller ve rehberli yansıtma içeren birebir etkileşimli oturumlar gerçekleştirilmiştir. Etik bilgi düzeyini ölçmek amacıyla çalışmaya özgü olarak Psikolojik Danışmada Etik Durumsal Yargı Testi (PD-EYDT) geliştirilmiştir. Test, psikolojik danışma etiğinin dört temel alanını hedeflemektedir bunlar Bilgilendirilmiş Onam (IC), Gizlilik (C), Çoklu ilişki (MR) ve Yeterlik (CP) olarak verilmiştir. Sonuçlar, tüm boyutlarda deney grubu lehine anlamlı farklar olduğunu ortaya koymuştur. IC, C, MR ve CP boyutlarında deney grubu kontrol grubuna göre daha yüksek puanlar almıştır (p < .05). Özellikle, toplam etik bilgi puanları açısından deney grubu (Ortanca = 42.02), kontrol grubundan (Ortanca = 18.98) anlamlı düzeyde daha yüksek skorlar elde etmiştir, U = 104.50, z = -5.146, p <.001.Bu bulgular, bilgilendirilmiş onam sürecinde etkin öğrenme yaklaşımlarının kullanılmasının, potansiyel danışanların etik bilgi ve farkındalıklarını artırmada etkili olduğunu göstermektedir. Çalışma, bilgilendirilmiş onamı yalnızca yasal bir zorunluluk değil, aynı zamanda danışanların anlayışını ve özerkliğini güçlendiren eğitsel bir araç olarak ele alarak, psikolojik danışmadaki etik uygulamalara önemli katkılar sunmaktadır.