Doğa, bellek ve kimlik: Yüzünde Bir Yer, Kedi Gözü ve Happiness başlıklı romanlarda ekofeminist anlatılar

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: TED Üniversitesi, Lisansüstü Programlar Enstitüsü, İNGİLİZ DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: ÖYKÜ BURÇAK ORTAKCI

Danışman: Şule Akdoğan Kılınç

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez, Sema Kaygusuz'un Yüzünde Bir Yer (2009), Margaret Atwood'un Kedi Gözü (1988) ve Aminatta Forna'nın Happiness (2018) adlı romanlarının ekofeminist bellek aktarım mekanları olarak nasıl işlev gördüklerini incelemektedir. Ekofeminist kuram, kesişimsellik çerçeveleri ve bellek çalışmalarından yararlanarak, bu romanların resmi tarih yazımının sistematik olarak sildiği travma, yerinden edilme ve hayatta kalma deneyimlerini nasıl koruduğunu ve aktardığını analiz eder. Bu çalışma kapsamında tez, "bellek aktarımı" kavramını birbirine bağlı beş kanal üzerinden işleyen bir kuramsal çerçeve olarak ortaya koymaktadır: bedensel aktarım, çevresel izlenim, sanatsal temsil, anlatısal parçalanma ve türlerarası tanıklık. Yakın metin okumaları yoluyla her bir roman, farklı ancak birbirleriyle bağlantılı stratejiler ortaya koyar: Kaygusuz, devlet şiddetini ve bastırılmış geçmişleri belgelemede çevresel bellek ve sözlü anlatılardan yararlanırken; Atwood, banliyö yabancılaşmasını ve savaş dönemi travmasını görsel sanat ve doğrusal olmayan anlatı aracılığıyla ele alır; Forna ise sömürgeci mirasları, çoktürlü kentsel ekoloji ve bakım pratikleri üzerinden inceler. Analiz, bu ekofeminist anlatıların, bedensel, ilişkisel ve çevresel bilgi biçimlerini geçerli kılarak insanmerkezci ve ataerkil hatırlama biçimlerine meydan okuduğunu göstermektedir. Edebiyatı alternatif bir arşiv olarak konumlandıran bu tez, ekofeminist anlatıların belleğin bedenler, çevreler ve türler arasında aktarımını mümkün kıldığını; böylece silinmeye direnerek hayatta kalma ve direnişin alternatif biçimlerini görünür kıldığını savunur.