Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: TED Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Psikoloji Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Devrim Güney Gönenli
Danışman: Tuğba Uzer Yıldız
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Bu çalışmada ruminasyonun bireylerin dikkat dağıtıcı veya istenmeyen düşünceleri ketleme becerisi üzerindeki etkisi incelenmiştir. Kuramlar bu dikkat ketleme becerisinin zayıflaması durumunda, alakasız ve girici düşüncelerin belleğe daha kolay giriş yapabileceğini ve uzun süreli bellekten daha hızlı getirilebileceğini öne sürmüştür. Bu çalışmada ayrıca benlik-karmaşıklığının -bireyin benlik-yönü sayısı ve bu yönlerin iç içe geçme düzeyi- ruminatif düşüncenin düzeyinin şekillenmesi üzerindeki etkisi araştırılmıştır. Çok sayıda ve birbirinden ayrışık benlik yönleri kişiye baş etme yolları için alternatif yollar sunacağı için, böyle bir benlik yapısının kişiyi ruminasyondan uzaklaştırabileceği öne sürülmüştür. Bunu test etmek için, birinci çalışmada katılımcıları olumsuz bir olay üzerine ruminasyon yapmaya veya dikkatini bu olaydan uzaklaştırmaya yönelik bir Ruminasyon Manipulasyon Görevi (RMG) geliştirildi. Benlik-karmaşıklığını ölçmek için Benlik-Kavramı Gruplandırma Etkinliği (ikinci çalışma) ve dikkat ketleme becerisini ölçmek için ise Tersine Duygusal İçerikli Hazırlama Etkinliği (üçüncü çalışma) Türkçe'ye uyarlandı. 2x2x2 karma desene sahip çalışmada katılımcılar benlik-karmaşıklığı (yüksek, düşük) ve RMG (ruminasyon, dikkat dağıtma) gruplarına atandı; denek içi faktör olarak ise Tersine Duygusal İçerikli Hazırlama Etkinliği'ndeki sıfatların duygusal içeriği (olumlu ve olumsuz) ayrı şekilde analiz edildi. Çalışmanın sonuçları gösterdi ki düşük benlik-karmaşıklığına sahip katılımcılar 'dikkat dağıtma' manipulasyonuna maruz kaldığında olumlu kelimeleri ketleme konusunda en çok güçlük yaşayan grup oldu. 'Ruminasyon' manipulasyonuna maruz kalan düşük benlik-karmaşıklığına sahip katılımcılar, istatistiksel olarak gruplar arası anlamlı fark çıkmasa da, olumsuz içeriği ketlemekte güçlük yaşayan tek grup oldular. Bu bulgular benlik-karmaşıklığının dikkat süreçlerinin üzerinde etkisi olduğunu göstermektedir. Kişilerin olumlu ya da olumsuz bir içeriği başarılı şekilde ketlemesi ise olumsuz bir olay üzerine ruminasyon yapmaları veya dikkatlerini o olaydan uzaklaştırmalarına göre şekillenebilmektedir.