ÜRÜN SORUMLULUĞU VE DİJİTAL ÜRÜNLER: AB VE TÜRK HUKUKUNUN MUKAYESESİ

Creative Commons License

Ocal S. A., Szilas N.

Adalet Dergisi , sa.76, ss.1-39, 2026 (TRDizin)

Özet

Ürün sorumluluğu, seri üretim imkânlarının doğurduğu tehlikelerin, ilgili taraflara adil bir şekilde dağıtılması amacıyla öngörülmüş bir kusursuz sorumluluk türüdür. İlk olarak 20. yüzyılın ortalarında, cismanilik özelliği taşıyan bazı ürünleri kapsayan ve bunların piyasaya arzı anındaki durumları üzerine kurgulanmış bu sorumluluk türü, dijital ürünlerin yaygınlaşmasıyla birlikte genişleme eğilimine girmiştir. Bu doğrultuda Avrupa Birliği, yaklaşık kırk yıldır uygulanan 85/374 sayılı Direktif’i ilga ederek kontrol varsa sorumluluk vardır ilkesine dayanan 2024/2853 sayılı Ürün Sorumluluğu Direktifi’ni kabul etmiştir. AB, bu direktifle yazılım ve yapay zekâ sistemlerini ürün tanımı kapsamına almış, ürünün hatalı olup olmadığına dair değerlendirme zamanını dinamik hâle getirmiş ve bilgi asimetrisinden doğan problemleri gidermek amacıyla ispat yükünü kolaylaştıran bazı karineler öngörmüştür. Bu çalışmada, AB’nin Yeni Direktif’iyle Türk Hukukundaki 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu (ÜGTDK) karşılaştırmalı olarak incelenmektedir. AB düzenlemesinin aksine ÜGTDK’deki ürün tanımında dijital ürünlere yer verilmemiş ve ürün sorumluluğu, bir ürün güvenliği kavramı olan uygunsuzluğa bağlanmıştır. Çalışma, Türk Hukukunda ürün sorumluluğunun ürün güvenliğinden ayrıştırılarak müstakil bir kanunla düzenlenmesi gerektiğini ve dijital ürünlere ilişkin fiili problemlerin çözülebilmesi amacıyla bazı de lege ferenda önerileri ortaya koymaktadır.
Product liability is a type of liability without fault designed to fairly distribute the dangers arising from mass production capabilities to the relevant parties. Emerging in the mid-20th century and originally structured around tangible products and their condition when placed on the market, this liability has increasingly broadened its scope with the proliferation of digital products. In this context, the EU adopted the Product Liability Directive 2024/2853, based on the principle that liability follows control, repealing Directive 85/374/EEC which had been in force for nearly forty years. Through this Directive, the EU has included software and AI systems within the product definition, rendered the time for assessing defects dynamic, and introduced presumptions alleviating the burden of proof to address information asymmetry. This study examines the EU’s new directive and the Law on Product Safety and Technical Regulations (LPSTR) No. 7223 in Turkish Law. Unlike the EU regulation, the product definition in the LPSTR excludes digital products, and product liability is tied to non-conformity, which is essentially a concept of product safety. Consequently, the study argues that product liability in Turkish Law should be separated from product safety and regulated by an independent law, offering de lege ferenda suggestions to resolve problems regarding digital products.