1970’lerde Türk Aile Kurgusu: Ebeveynlik Kitaplarına Göre İdeal Kadınlık ve Erkeklik

Creative Commons License

Asena Salman B.

KRITIK İLETIŞIM ÇALIŞMALARI DERGISI, vol.7, no.2, pp.363-387, 2025 (TRDizin)

Abstract

    1. ABSTRACT
    2. The transformation of family structures due to cultural, socio-economic, and political factors constitutes a historically and globally significant subject, particularly within feminist literature. Representations of women as wives and mothers—roles they are expected to embody in society—are often shaped by state policies that align with prevailing political and economic conditions, and are disseminated through various ideological and cultural instruments. One such instrument is the category of “guidebooks” that target the general public. The Hürriyet Parent Guide, co-published by the widely circulated Turkish daily newspaper Hürriyet and a German partner, was aimed at Turkish communities residing both in Turkey and across Europe. Published in 1973 without any information regarding authorship, printing location, or editorial details, the book claims in its foreword to address “all questions” related to womanhood, motherhood, manhood, fatherhood, childcare, and family health. The book’s publication in 1973 and widespread reception—coinciding with the fiftieth anniversary of the Turkish Republic and political turbulence—add historical relevance to this study. In this context, the guide is examined in comparison with four other “family-oriented” publications from the early 1970s, including one authored from an explicitly Islamic perspective. This study focuses on Hürriyet Ana Baba Rehberi and investigates the ways in which women are portrayed as the primary agents responsible for creating and maintaining a happy family. These representations are analyzed through the visual materials, illustrations, and discursive strategies employed in the guidebooks.

    1. ÖZET
    2. Aile yapısının kültürel, sosyo-ekonomik, politik sebeplerle değişimi, özellikle feminist literatür tarafından ele alınan tarihsel ve evrensel bir konudur. Kadınların toplum içinde sergilemesi beklenen eş ve annelik temsilleri, çoğunlukla devlet politikaları tarafından, dönemin siyasi ve finansal koşullarına göre belirlenmekte; çeşitli araçlar yoluyla topluma benimsetilmektedir. Bu araçlardan biri “rehber” kategorisindeki kitaplardır. Türkiye ve Avrupa’da yaşayan Türkler’e hitap eden, bir Hürriyet Gazetesi ve Alman ortak yapımı olarak satışa sunulan Hürriyet Ana Baba Rehberi isimli rehber kitap kadınlık, annelik, erkeklik, babalık, çocuk bakımı ve aile sağlığı hakkında “tüm soruları” cevaplama iddiasıyla yayımlanmıştır. Yazar bilgisi, basım yeri gibi baskıya dair detaylar belirtilmeksizin 1973’te basılan kitap, taşıdığı önsözle rehberlik iddiasını vurgular. Kitabın Cumhuriyet’in ellinci yılı olan ve politik çalkantıların yaşandığı 1973’te yayımlanmış ve çok dağıtılmış olması, araştırma açısından tarihsel bir önem taşımaktadır. Bu bağlamda, dönemin ideal kadın ve erkek temsillerini çözümlemek amacıyla, 1970’lerin ilk yarısında yazıldığı tespit edilebilen, biri İslami perspektife sahip beş “aile” temalı rehber kitap, Hürriyet Ana Baba Rehberi merkez alınarak karşılaştırmalı biçimde incelenmiştir. Bu araştırmada, kadına mutlu aileyi kurma ve sürdürme sorumluluğu yükleyen temsiller; kitaplarda yer alan görseller, çizimler ve söylemler üzerinden analiz edilmiştir.