Afetlere Hazır ve Dayanıklı Okullar İçin Çevrimiçi Eğitim: Öğretmen ve Bakımveren Değerlendirmeleri
2. Çocuk ve Travma Kongresi, Ankara, Türkiye, 26 - 27 Ekim 2026, ss.1-2, (Özet Bildiri)
- Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
- Basıldığı Şehir: Ankara
- Basıldığı Ülke: Türkiye
- Sayfa Sayıları: ss.1-2
- TED Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Depremler, çocuk ve ergenlerin önemli bir bölümünün zaman geçirdiği okullarda psikososyal riskleri artırmakta ve afetlere hazırlığın yalnızca yapısal güvenlikle sınırlı kalmaması gerektiğini göstermektedir. Çocuk ve ergenlerin afetlerden olumsuz etkilenme risklerinin azaltılması için öğretmen, okul yöneticisi ve bakımverenlerin afet öncesi ve sonrası süreçlerde çocukların psikososyal iyilik hallerini destekleme, olası tepkileri fark etme ve uygun biçimde müdahale etme kapasitelerinin güçlendirilmesini gerektirmektedir. Bu doğrultuda, travmaya duyarlı okul yaklaşımı temelinde, öğretmen ve bakımverenlerin çocuk ve ergenleri afet öncesi ve sonrası süreçlerde destekleme kapasitelerini geliştirmeye yönelik “dayanıklı aile” ve “dayanıklı öğretmen” adlı çevrimiçi eğitim programları geliştirilmiştir. Bu çalışmanın amacı, geliştirilen bu çevirimiçi eğitimin katılımcı değerlendirmeleri doğrultusunda incelenmesidir.
Eğitimler; uzman videoları, animasyonlar, yazılı materyaller ve uygulamaya dönük etkinliklerden oluşturulmuştur. İçerikler, depremi çocuğun yaşına uygun biçimde açıklama, afet ve kayıp sonrasında çocukla iletişim kurma, çocukların travmatik deneyimlere ilişkin tepkilerini fark etme ve destekleme, öğretmenlerin öğrencilere yaklaşımı, okul ve sınıfları dayanıklı hâle getirme, öz bakım ile afet sonrası müdahale gibi konuları kapsamaktadır. Modüller 2 Ağustos 2024 tarihinde çevrimiçi olarak erişime açılmıştır. Eğitimi tamamlayan gönüllü katılımcılardan demografik bilgi formu, proje kapsamında geliştirilen yedi maddelik memnuniyet anketi ve Sistem Kullanılabilirlik Ölçeği (SKÖ) aracılığıyla geri bildirim alınmıştır. Çalışmaya 10 bakımveren (7 anne, 3 baba) ve 17 öğretmen (10 kadın, 7 erkek) olmak üzere toplam 27 katılımcı katılmıştır. Bakımverenlerin SKÖ puanları 45–92,5 arasında (Ort. = 70,71, SS = 15,92), öğretmenlerin puanları ise 50–100 arasında (Ort. = 80,58, SS = 13,79) değişmiştir. Her iki grubun ortalama puanlarının 68’in üzerinde olması, eğitim sisteminin kullanılabilir olarak değerlendirildiğine işaret etmektedir. Açık uçlu değerlendirmeler, bakımverenlerin özellikle bakımveren-çocuk diyalog örneklerini, uzman videolarını, animasyonları ve deprem çantası oyununu yararlı bulduklarını göstermiştir. Geliştirme önerileri ise videoların hızının ayarlanabilmesi ve LMS üzerinden uzmanlara soru yöneltilebilmesi üzerinde yoğunlaşmıştır. Öğretmenler ise özellikle öz bakım, çocuk ve ergenlerin travmatik deneyimlere verdikleri tepkiler, okul ve sınıfları dayanıklı hâle getirme, öğretmenin öz farkındalığı, kayıp ve yas ile çocuklara yaklaşım konularını yararlı bulduklarını belirtmişlerdir. Öğretmenler genel olarak içeriğin açık, anlaşılır, güncel ve uygulamaya dönük olduğunu vurgulamış. Yalnızca bir katılımcı göçük altından kurtulan öğrencilere yönelik destek bilgilerinin eklenmesini önermiştir Bulgular, travmaya duyarlı okul yaklaşımına dayalı çevrimiçi eğitimlerin, öğretmen ve bakımverenlerin afetlere hazırlık, çocukların psikososyal iyilik hâlini destekleme ve afet sonrası uygun müdahalelerde bulunma kapasitelerini güçlendirmede uygulanabilir ve işlevsel bir araç olabileceğine işaret etmektedir.