Kayıp Yaşantısında Dövmelerin Yeri: Deri-Ben’e Düşen Gölge
AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, cilt.13, sa.2, ss.261-280, 2026 (ESCI, TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Derleme
- Cilt numarası: 13 Sayı: 2
- Basım Tarihi: 2026
- Doi Numarası: 10.31682/ayna.1683858
- Dergi Adı: AYNA Klinik Psikoloji Dergisi
- Derginin Tarandığı İndeksler: Emerging Sources Citation Index (ESCI), TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.261-280
- Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
- TED Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Bu makalede, ölüm nedeniyle yaşanan kayıplar ardından yaptırılan dövmeler; ruhsallık ile beden arasındaki köprü işlevleri, taşıdıkları anlamlar ve altta yatan psikodinamik mekanizmalar açısından ele alınmaktadır. Sadece ölüm ile sınırlı olmayan kayıp olgusu, psikanalitik çerçevede çok daha geniş bir kapsamda değerlendirilebilmektedir çünkü bireyin yaşamında kaçınılmaz olarak deneyimleyeceği her kayıp, aslında ilk kaybın birer tetikleyicisidir. Bu bağlamda, çalışmanın amacı, dövmenin, yas sürecinde bireyin bilinçdışı çatışmalarını ve kaybedilen nesnelerle kurulan bağı nasıl temsil ettiğini incelemektir. Belirlenen amaç kapsamında, tartışma, Anzieu’nun deri-ben kavramı temel alınarak, Freud ve Klein’ın kuramsal çerçeveleri doğrultusunda derinleştirilmiştir. Öncelikle, deri-ben tanımından yola çıkılarak derinin ruhsallığın izlerini taşıyan bir yüzey olarak işlevi incelenmiştir. Ardından, dövme olgusu, Freud’un Yas ve Melankoli metninde ele aldığı özdeşleşme ve ambivalans (çifte-değerli) dinamikleri açısından ele alınmıştır. Ayrıca, dövmenin sembolik yapısı ve sembol oluşumunda bilinçdışı materyalin uğradığı işlemlerin üzerinde durulmuştur. Son olarak, dövmelerin, Klein’ın Nesne İlişkileri Kuramı’nda tanımladığı sadistik düşlemler ve onarım süreçleri ile ilişkisi bakımından değerlendirilmiştir. Bu kuramsal perspektifler ışığında, dövmenin kaybedilen nesne ile sahip olunan ilişkiye bağlı ambivalent bilinçdışı çatışmaların bir sembolü, kimlik anlamı taşıyan deriye nesneden bir parça kazıyarak onunla bir özdeşleşim ve sembiyoz hali kurma çabası, hakiki onarım kapsamında kaybın kabulünü ve kaybedilen nesnenin anısının bedende taşınması ve manik onarım bağlamında kaybı inkâr ederek suçluluktan korunmayı amaçlayan bir savunma formunda nesneyi bedenin sınırlarında yaşatma gibi işlevlerinin olabileceği öne sürülmektedir. Sonuç olarak, dövmenin kayıp sonrası ruhsal gerçekliğin bedensel düzlemde sembolik bir temsili olduğu ve beden ile zihin arasında geçiş alanı oluşturabileceği düşünülmektedir.
In this theoretical review, tattoos obtained after losses due to death are examined in terms of their bridging function between the psyche and the body, their meanings, and the underlying psychodynamic mechanisms. The phenomenon of loss, which is not limited solely to death, can be evaluated within a much broader scope from a psychoanalytic perspective. Each loss that the individual inevitably experiences throughout life is, in fact, a trigger of the primordial loss. In this line, the study aims to examine how tattoos symbolically represent unconscious conflicts and the bond with the lost object. Based on this aim, the discussion has been deepened through Anzieu’s concept of the Skin-Ego, as well as Freud’s and Klein’s theoretical frameworks. First, based on the definition of the Skin-Ego, the skin's function as a surface that carries the traces of psychic life has been examined. Subsequently, the phenomenon of tattoo is further discussed in relation to Freud’s Mourning and Melancholia, especially his notions of identification and ambivalence. Furthermore, the symbolic structure of tattoos has been considered in light of the processes to which unconscious material is subjected in the course of symbol formation. Finally, tattoos have been evaluated through the lens of Klein’s Object Relations Theory, particularly in relation to sadistic phantasies and restorative processes. In light of these theoretical perspectives, it is suggested that tattoos may serve as symbols of ambivalent unconscious conflicts connected to the relationship with lost object. They may also reflect attempts to establish identification and symbiosis by embedding a symbolic fragment of the object into the skin, or by forms of true restoration that represent both the acceptance of loss and the preservation of memory. Alternatively, in manic restoration, tattooing may function as defenses against grief and guilt, aiming to deny the loss and keep the object alive at the skin’s boundary. In conclusion, tattoos may be understood as embodied symbols of psychic life after loss, providing a site where absence is inscribed, memory preserved, and identity reconfigured. As such, tattooing ˚may serve as a transitional space between body and mind, where mourning takes shape, and the lost object is both remembered and psychically reconfigured.